Kompetencje kluczowe

Czym są kompetencje kluczowe?

     Dlaczego kształtujemy je już w przedszkolu?

     

    Kompetencje kluczowe to połączenie wiedzy, umiejętności i postaw. To ramy określające nowe umiejętności podstawowe uzyskiwane w procesie uczenia się przez całe życie.

      Kompetencji potrzebujemy do  samorealizacji i rozwoju osobistego, zatrudnienia, życia społecznego w pokojowych społeczeństwach i bycia aktywnym obywatelem, do zrównoważonego stylu życia, kierowania życiem w sposób prozdrowotny.

        Proces kształtowania i rozwijania kompetencji trwa przez całe życie, a jego początkiem jest uczestnictwo dziecka w edukacji przedszkolnej. Trudno wskazać najważniejszą  kompetencję, ponieważ każda z nich przyczynia się do udanego życia w społeczeństwie. Aspekty niezbędne w jednej dziedzinie, wspierają kompetencje w innej.

        Realizacja zadań przedszkola, wskazanych w nowej podstawie programowej wychowania przedszkolnego, ma na celu rozwijanie kompetencji kluczowych - na poziomie adekwatnym do wieku dziecka i jego możliwości rozwojowych.

        Wiek przedszkolny to czas, kiedy dziecko przygotowuje się do pójścia do szkoły, a zatem musi zmierzyć się z ważnymi kwestiami i posiąść:

        - gotowość do opuszczenia domu rodzinnego,

        - umiejętność radzenia sobie w sytuacjach edukacyjnych,

        - zdolność do funkcjonowania w środowisku rówieśniczym,

        - optymalny poziom samodzielności,

        - odpowiedni poziom sprawczości, rozwoju zmysłów, wyobraźni i intelektu,

        - sprawność w kontrolowaniu emocji, ich rozumieniu i rozpoznawaniu,

        - zdolność przesunięcia zainteresowań z aspektów zewnętrznych, dostępnych zmysłom, w kierunku tego, co wewnętrzne, niedostępne bezpośredniemu poznaniu,

        - nowe kategorie poznawcze: myślenie słowne oraz początki myślenia intuicyjnego,

        - wiedzę o otoczeniu,

        - zdolność ujmowania rzeczywistości w czasie przyszłym, teraźniejszym i przeszłym,

        - zdolność dostrzegania i poszanowania odmienności poglądów innych osób.

           

          Kształtowanie kompetencji kluczowych w przedszkolu ma na celu wyposażenie dziecka w odpowiednią wiedzę oraz stwarzanie okazji pozwalających wykształtować odpowiednie nawyki i zdobyć umiejętności praktyczne, co umożliwi kształtowanie odpowiednich postaw.

          W okresie przedszkolnym dziecko podlega procesom pozwalającym na stymulację w kierunku kształtowania kompetencji kluczowych. Wraz z procesami rozwojowymi, tworzą się podstawy poszczególnych kompetencji kluczowych, np.:

          - rozwój mowy i poszerzanie się czynnego słownika rozwija kompetencje w zakresie tworzenia i rozumienia informacji w języku ojczystym i obcym, w zakresie wielojęzyczności oraz kompetencje osobiste, społeczne i obywatelskie,

          - zabawa jako podstawowa aktywność dziecka kształtuje inicjatywność, przedsiębiorczość, świadomość i ekspresję kulturalną,

          - ciekawość i zadawanie pytań rozwijają kompetencje matematyczne, przyrodnicze, naukowo-techniczne, cyfrowe oraz umiejętność uczenia się.

             

            Kompetencje zdefiniowano w Zaleceniu Parlamentu Europejskiego i Rady UE z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie (2006/962/WE) jako połączenie:

            - wiedzy (fakty i liczby, pojęcia, idee i teorie, które są już ugruntowane i pomagają zrozumieć określoną dziedzinę lub określone zagadnienie),

            - umiejętności (zdolność i możliwość realizacji procesów i korzystania z istniejącej wiedzy do osiągania wyników),

            - postaw odpowiednich do sytuacji (gotowość i skłonność do działania lub reagowania na idee, osoby lub sytuacje).

              

            Cechy ośmiu kompetencji kluczowych:

            - wszystkie są tak samo ważne dla rozwoju osobistego.

            - niektóre dotyczą kilku dziedzin (np. znajomość technologii informacyjno-   komunikacyjnych, przedsiębiorczość, umiejętności obywatelskie, ekspresja kulturowa);

            - są ze sobą powiązane lub się częściowo pokrywają. Umiejętności wynikające z jednej kompetencji, wspierają biegłość w innej;

            - niektóre sprawności są kluczowe dla wszystkich ośmiu kompetencji (np. krytyczne myślenie, kreatywność, inicjatywność, rozwiązywanie problemów, ocena ryzyka, podejmowanie decyzji, kierowanie emocjami).

            Podział kompetencji kluczowych z 2006 r.:

            1. porozumiewanie się w języku ojczystym

            To zdolność wyrażania myśli, uczuć, faktów i opinii w mowie i piśmie oraz językowej interakcji w odpowiedniej i kreatywnej formie w pełnym zakresie kontekstów społecznych i kulturowych – w edukacji, pracy, domu i czasie wolnym.

            1. porozumiewanie się w językach obcych   

            Polega na zdolności do rozumienia, wyrażania i interpretowania myśli, uczuć, faktów i opinii w mowie i piśmie (rozumienie ze słuchu, mówienie, czytanie, pisanie) w odpowiednim zakresie kontekstów społecznych. Wymaga też takich umiejętności, jak mediacja i rozumienie różnic kulturowych.

            1. kompetencje matematyczne i podstawowe kompetencje naukowo – techniczne       

            To umiejętność rozwijania i wykorzystywania myślenia matematycznego w celu rozwiązywania problemów spotykanych w codziennych sytuacjach.

            To zdolność i chęć wykorzystywania matematycznych sposobów myślenia (myślenie logiczne i przestrzenne) oraz prezentacji (wzory, modele, konstrukty, wykresy, tabele).

            Podstawę stanowi opanowanie umiejętności liczenia.

            Kompetencje naukowe odnoszą się do zdolności wykorzystywania wiedzy do wyjaśniania świata przyrody, w celu formułowania pytań i wyciągania wniosków opartych na dowodach. Za kompetencje techniczne uważa się stosowanie tej wiedzy w odpowiedzi na potrzeby ludzi.

            Kompetencje w zakresie nauki i techniki obejmują rozumienie zmian powodowanych przez działalność ludzką oraz odpowiedzialność społeczną.

            1. kompetencje informatyczne

            Obejmują umiejętne i krytyczne wykorzystywanie technologii społeczeństwa informacyjnego w edukacji, pracy, czasie wolnym. Opierają się na podstawowych umiejętnościach: wykorzystywaniu różnych narzędzi i ich oprogramowania (komputerów stacjonarnych, laptopów, tabletów, smartfonów) do uzyskiwania, oceny, tworzenia, prezentowania i wymiany informacji oraz do porozumiewania się za pośrednictwem Internetu.

            1. umiejętność uczenia się

            Zdolność konsekwentnego i wytrwałego uczenia się, organizowania i zarządzania czasem i informacjami, zarówno indywidualnie, jak i w grupach. To świadomość własnego procesu uczenia się, poznanie swoich możliwości oraz pokonywanie przeszkód w celu nauczenia się. To nabywanie, przetwarzanie i przyswajanie wiedzy i umiejętności, oraz korzystanie z własnego doświadczenia.

            1. kompetencje społeczne i obywatelskie

            Przygotowują do uczestnictwa w życiu społecznym i zawodowym, a także do rozwiązywania konfliktów. Oznaczają zdolność do empatii, wykazywania się tolerancją, porozumiewania się w różnych środowiskach, negocjacji, rozumienia różnych punktów widzenia, umiejętności współpracy, asertywność i prawość.

            Kompetencje obywatelskie przygotowują do uczestnictwa w życiu obywatelskim w oparciu o znajomość pojęć i struktur społecznych i politycznych oraz poczuwanie się do aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym.

            1. inicjatywność i przedsiębiorczość

            To zdolność do planowania i realizowania przedsięwzięć i pomysłów. To kreatywność, innowacyjność, umiejętność oceny własnych mocnych i słabych stron, gotowość do podejmowania ryzyka. Oznacza również znajomość zagadnień etycznych związanych z przedsiębiorstwami, zasad działania gospodarki.

            1. świadomość i ekspresja kulturalna

            To świadomość lokalnego, narodowego i dziedzictwa kulturalnego. Docenianie wyrażania idei za pośrednictwem twórczych środków wyrazu (muzyka, teatr, literatura i sztuki wizualne).

            Po 12 latach, w maju 2018 r., Parlament i Rada UE uporządkowały obszar kompetencji kluczowych w następujący sposób:

            - kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji,

            - kompetencje w zakresie wielojęzyczności,

            - kompetencje matematyczne oraz kompetencje w zakresie nauk przyrodniczych, technologii i inżynierii,

            - kompetencje cyfrowe,

            - kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się,

            - kompetencje obywatelskie,

            - kompetencje w zakresie przedsiębiorczości,

            - kompetencje w zakresie świadomości i ekspresji kulturalnej.

            Źrodła:

            https://edurada.pl/artykuly/czy-kompetencje-kluczowe-mo-na-kszta-towac-j...

            http://sp16przemysl.pl/rozwijanie-kompetencji-kluczowych/

             

            Polecamy Państwu i dzieciom ciekawe pozycje książkowe:

            - dla pociechy: “Czarodziejskie słowa. Wartościowe teksty dla dzieci”. Praca zbiorowa. Wydawca Nowa Era

            - dla rodzica: “Trudne emocje u dzieci”. Autor Ross W. Greene. Wydawca Edgard.